มิติที่ 2 Thinking – Cognitive Skills

การคิด – ทักษะของการรู้คิด

เป็นเรื่องของการพัฒนาทักษะของการรู้คิดในตนเอง ด้วยการเปิดรับและฝึกมีมุมมองที่แตกต่างหลากหลาย ฝึกวิเคราะห์และประมวลผลข้อมูลต่าง ๆ ที่ผ่านเข้ามาสู่การรับรู้ของเรา รวมถึงการเห็นและทำความเข้าใจโลกรอบตัวในลักษณะของความเป็นองค์รวมหรือความเป็นทั้งหมดที่ทุกสิ่งทุกอย่างเชื่อมโยงสัมพันธ์ต่อกัน การรู้คิดเช่นนี้จะนำเราไปสู่การคิดและการตัดสินใจได้อย่างชาญฉลาด มีเหตุมีผล และมีวิจารณญาณที่รอบด้าน ทักษะที่สำคัญในมิตินี้ ได้แก่

- Critical Thinking การคิดเชิงวิพากษ์ คือทักษะในการพิจารณาความถูกต้องสมเหตุสมผลของมุมมอง ข้อมูลหลักฐาน และแนวคิดต่าง ๆ อย่างถี่ถ้วนและมีวิจารณญาณ

- Complexity Awareness การตระหนักรู้ในความซับซ้อน คือความรู้ความเข้าใจและทักษะในการทำงานเกี่ยวกับเงื่อนไขและเหตุผลที่มีความซับซ้อนและเป็นระบบ

- Perspective Skills การเข้าถึงมุมมอง คือทักษะในการค้นหา ทำความเข้าใจ และเข้าถึงประโยชน์ของปัญญาญาณที่มาจากหลากหลายมุมมองที่ดูขัดแย้งกัน

- Sense-Making การสร้างความหมาย คือทักษะในการมองเห็นรูปแบบ การประกอบสร้างสิ่งที่ไม่รู้ไม่เข้าใจ และการมีความสามารถที่จะสร้างมันให้เป็นเรื่องราวที่มีความหมายขึ้นมาได้ด้วยความรู้ตัว

- Long-term orientation and Visioning การกำหนดทิศทางและมีวิสัยทัศน์ระยะยาว คือการเห็นทิศทางระยะยาว และความสามารถในการสร้างและรักษาความมุ่งมั่นตั้งใจที่จะนำพาวิสัยทัศน์ที่เกี่ยวโยงกับบริบททางสังคม

จะเห็นได้ว่า ทักษะทางการรู้คิดเหล่านี้เป็นประตูบานแรกที่ใช้เปิดเพื่อการกลับเข้ามาคืนศักยภาพแห่งความเป็นมนุษย์ให้ตนเอง เป็นการก่อกำเนิดขึ้นของหลักการและระบบคิดที่เป็นของตัวเอง เป็นศักยภาพที่ผุดขึ้นจากภายในของตนเองโดยแท้ โดยไม่ต้องเชื่อตามสิ่งอื่นที่อยู่ภายนอกอีกต่อไป

อย่างไรก็ตาม ความคิดนี้มีข้อจำกัดตรงที่ประสิทธิภาพของมันขึ้นอยู่กับความสามารถของระบบปฏิบัติการ (ระบบการให้เหตุผล) และปริมาณข้อมูลเท่าที่ตนเองมีอยู่ หลายครั้งจึงยังไม่อาจพาให้เจ้าตัวไปถึงที่สุดแห่งความจริงได้ แต่อย่างน้อย ทักษะทางการรู้คิดเหล่านี้ก็ช่วยให้เราไปต่อกับศักยภาพภายในด้านอื่น ๆ ได้อย่างแน่วแน่มั่นคง อีกทั้งช่วยให้เราสามารถสื่อสารสิ่งต่าง ๆ กับโลกได้อย่างแตกฉานและมีประสิทธิภาพ