สุขภาวะทางปัญญา คือ อะไร
สุขภาวะทางปัญญา (Spiritual Health)
Spiritual หมายถึง คุณค่าเหนือวัตถุ
ปัญญา หมายถึง การเข้าถึงความจริงเหนือวัตถุ
ตามปกติมนุษย์รับรู้ได้จํากัด รับรู้แต่ธรรมชาติทางวัตถุเท่านั้น เมื่อมนุษย์เกิดขึ้นอย่างที่เป็น
มนุษย์ปัจจุบันเมื่อประมาณ 200,000 ปีก่อน ก็คล้ายกับสัตว์ คือรับรู้ได้แต่วัตถุธรรม
อยู่มาๆ มนุษย์บางคน เมื่อจิตสงบ เกิดสัมผัสอะไรบางอย่างที่มองไม่เห็น รู้สึกว่าธรรมชาติมีคุณค่าอะไรบางอย่างที่สูงส่ง ดังมี คําเรียกว่า พระแม่ธรรมชาติ (Mother Nature) พระแม่ธรณี พระแม่ คงคา ในต้นไม้ก็เหมือนมีรุกขเทวดา เกิดความเคารพธรรมชาติ ชนพื้นเมือง เช่น อินเดียนแดงหรือกะเหรี่ยง จึงล้วนเคารพธรรมชาติ และรักษาธรรมชาติ
มนุษย์เริ่มสัมผัสนามธรรม หรือคุณค่าสูงของธรรมชาติ นี่คือสิ่ง ที่เรียกว่า Spiritual
ต่อมามนุษย์บางคน เมื่อจิตสงบ เกิดสัมผัสความสุขอันลึกล้ำ แปลกประหลาด ไม่เคยรู้จักมาก่อน ไม่ได้เกิดจากวัตถุ ไม่เหมือน ความสุขที่เกิดจากวัตถุ มันละเอียดอ่อน ประณีต ลึกซึ้ง แผ่ซ่านไปทั้งเนื้อทั้งตัว ไม่รู้จะเรียกว่าอะไร ต่อมารู้จักกันในคําว่า ความสุขอันเป็นทิพย์
สัมผัสความสุขอันเป็นทิพย์นี้เกิดขึ้นในชนทุกเผ่าที่อยู่ห่างไกล ไม่เคยพบปะกัน
จึงเป็นธรรมชาติทั่วไปที่เกิดกับมนุษย์ สัตว์คงจะไม่มี เป็น Spiritual happiness
มนุษย์เริ่มเข้าใจว่า ในโลกที่เขาอยู่ นอกจากธรรมชาติทางวัตถุที่ จับต้องได้ ยังมีธรรมชาติลึกลับที่จับต้องไม่ได้ แต่สัมผัสได้ด้วยใจ แต่ ไม่เข้าใจว่าคืออะไร เป็นที่มาเกี่ยวกับความคิดว่ามีเทพ จึงมีแนวคิด เกี่ยวกับเทพขึ้นในชนเผ่าต่างๆ เรียกว่า ผีบ้าง เทวดาบ้าง และต่อมา ก็เป็นเทพใหญ่ คือพระเจ้า
ฮินดูน่าจะเป็นชนชาติแรกที่พยายามศึกษาเรื่องจิตวิญญาณอย่าง เป็นระบบ เมื่อก่อนพุทธกาลประมาณ 1,500 ปี เกิดเป็นคัมภีร์พระเวท สมัยอุปนิษัท โดยเชื่อว่ามีวิญญาณใหญ่ หรือพรหมัน มนุษย์แต่ละคนมี วิญญาณเล็ก ที่เรียกว่าอาตมัน ถ้าวิญญาณเล็กได้ออกจากตัวไปรวมกับ วิญญาณใหญ่ ก็จะเป็นอิสระ และมีความสุขอย่างล้นเหลือ เกิดมีโยคี ที่บําเพ็ญเพียรเพื่อเข้าถึงบรมวิญญาณกันอย่างมากมาย สั่งสมประสบการณ์มหาศาลทางจิตวิญญาณก่อนชาติใด ๆ ในโลก และเรียก ธรรมชาติเหนือตัวตนนี้ว่า ความจริงอันยิ่งใหญ่ หรือบรมสัจจะ
ศาสนาใหญ่ๆ ที่เกิดขึ้นตามลําดับ คือ พุทธ คริสต์ อิสลาม องค์ศาสดาคือผู้ตรัสรู้ความจริงเหนือตัวตน
จิตวิญญาณ หรือ Spiritual หมายถึง คุณค่าเหนือวัตถุ
ซึ่งแปลได้อีกอย่างหนึ่งว่า สุขภาวะทางปัญญา
เพราะเกิดจากการเข้าถึงความจริงเหนือตัวตน
(ยังมีต่อ)
จากหนังสือ สุขภาวะทางปัญญา 15 เส้นทาง
สู่สุขภาวะที่สมบูรณ์ของมนุษยชาติ โดย ศ.นพ.ประเวศ วะสี
ขอบคุณที่มา
"โพสต์นี้เป็นส่วนหนึ่งของงานสัปดาห์ความสุขสากล
Happiness Connects : ความสุขที่เชื่อมโยงเราไว้ด้วยกัน"
*****************************************************************
